Lôgíc Học Biện Chứng

Giới thiệu, tóm tắt tác phẩm Lôgíc Học Biện Chứng của tác giả E. V. Ilencov:

Cuốn sách mở đầu bằng lịch sử logic học phương Tây từ Aristotle đến Hegel, phê phán logic hình thức siêu hình coi tư duy tĩnh tại, không phản ánh vận động mâu thuẫn của hiện thực. Ilencov định vị lôgíc biện chứng như khoa học về tư duy vận động phát triển, tương ứng với quá trình tồn tại đối tượng – từ lượng biến thành chất, phủ định của phủ định, thống nhất đấu tranh mặt đối lập. Chương 1 phân tích đối tượng: logic biện chứng nghiên cứu quy luật tư duy phản ánh quy luật khách quan, khác logic hình thức chỉ quan hệ khái niệm trừu tượng.

Chương 2 khám phá hình thức tư duy cơ bản: khái niệm – phán đoán – suy luận biện chứng, không tĩnh mà phát triển qua mâu thuẫn nội tại. Ví dụ khái niệm “hạt giống” bao hàm mâu thuẫn nảy mầm thành cây, phán đoán biện chứng “hiện tượng A là B nhưng cũng không phải B hoàn toàn”. Chương 3 trình bày quy luật biện chứng: chuyển hóa lượng-chất (tích lũy dần dẫn đột biến), thống nhất đấu tranh đối lập (xung đột nội tại thúc đẩy phát triển), phủ định phủ định (phủ định thứ nhất hủy cũ, thứ hai bảo tồn tinh hoa ở cấp cao hơn). Ilencov dùng ví dụ khoa học: Darwin tiến hóa từ đấu tranh sinh tồn, Marx giá trị thặng dư từ mâu thuẫn tư bản.

Chương 4 ứng dụng vào nhận thức: tư duy biện chứng giúp phân tích hiện tượng toàn diện, tránh siêu hình một chiều, ví dụ phân tích chiến tranh không chỉ quân sự mà bao hàm kinh tế-chính trị-văn hóa. Tác giả phê phán Kant “antinomy” lý tính – nghịch lý do siêu hình tạo ra, biện chứng giải quyết bằng vận động. Kết thúc bằng phương pháp luận: logic biện chứng là công cụ tư duy khoa học, cần rèn luyện tự giác qua thực tiễn. Sách logic chặt chẽ từ lý thuyết đến ứng dụng, ngôn ngữ học thuật rõ ràng, ví dụ minh họa từ triết học-khoa học.

Giới thiệu tác giả E. V. Ilencov

E. V. Ilencov (1924-1979), triết gia Liên Xô nổi bật trường phái biện chứng duy vật, tiến sĩ triết học Viện Triết học Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô. Ông chuyên nghiên cứu logic biện chứng, phê phán logic hình thức, ảnh hưởng Marx-Engels-Lenin. Lôgíc Học Biện Chứng (1974, bản Việt NXB Văn hóa Thông tin 2002, 630 trang) là kiệt tác kinh điển, tái bản nhiều lần.

Các tác phẩm nổi bật khác: Dialectical Logic, The Dialectics of the Abstract and the Concrete – ảnh hưởng lớn triết học Marxist thế giới, dùng đại học Liên Xô-Việt Nam.

Mời các bạn tải và đọc sách Lôgíc Học Biện Chứng của tác giả E. V. Ilencov.